Van binnen vervloek ik mezelf. Waarom moet ik altijd zo huilen? Ik ben bij een uitvaart van een via-via-kennis. Er is geen diepe verbinding of lange historie. En toch, vanaf de eerste muzieknoten, de slideshow met zwart-witfoto’s zit ik te huilen. Eerst zijn het nog losse tranen. Dan begint het stromen. Ik probeer mezelf te bedwingen, kijk naar beneden, zie mijn sneakers op de linoleum vloer. Concentreer me op mijn adem. Slik weg terwijl mijn keel er pijn van doet. Het lukt matig.
Dan kijk ik op, zie de bloemstukken op de kist en even is er de gedachte: wat vind ik er eigenlijk van? Is het mooi? Had het beter of mooier gekund? Zodra ik dat doe stoppen mijn tranen. Ik merk hoe ik uit de situatie ben én door mijn oordelende blik meer op afstand kom te staan. Een subtiele verschuiving, met gewenst effect.
Ditzelfde mechanisme zie ik vaak in organisaties en groepen die ik begeleid. Uit een situatie stappen door te beoordelen. Soms zijn die oordelen hoorbaar: “Hier vind ik iets van”. Vaker worden ze binnenin beleefd, of in veilige onderonsjes besproken. Het effect is gelijk: je raakt uit de oorspronkelijke situatie, uit contact met de beoordeelde en belandt in een eigen wereld. Die voelt vertrouwd en waar. Er zijn soms ook deelgenoten in die wereld die hetzelfde vinden, waardoor het oordeel tot verbinding leidt. Dit kan rust geven: we vinden hetzelfde. Zo begint een bubbel. En toch ergens…. Het klopte niet wat ik deed op die uitvaart. Mijn oordeel was een vlucht uit mijn oorspronkelijke geraaktheid.
Verklein je ruimte
Oordeelt niet, opdat je niet geoordeeld wordt; want met het oordeel waarmee je oordeelt, zul je geoordeeld worden, en met de maat waarmee je meet zal je gemeten worden (Mattheus 7:1). Deze Bijbelse uitspraak is bij velen bekend. Ik lees hem als hartelijke hulp. Hij vertelt me hoe een oordeel dat over een ander lijkt te gaan, het oordeel is dat voor jezelf gaat gelden. Datgene wat je een ander aanrekent wordt bewust of onbewust een grens in jezelf. Verwijt je een ander egoïsme? Dan moet jij zeker rekening houden met een ander. Vind je die collega zweverig? Dan moet jij nuchter zijn. Zo verklein je jezelf en je wereld. De ruimte om je verlangens te leven, te falen, kwetsbaar, vrij, imperfect te zijn krimpt. Met oordelen verlies je speelruimte om het leven helemaal te kunnen leven.
Verlangen
Tijdens de uitvaart, voordat ik mijn blik oprichtte en bloemstukken aan het taxeren was, voelde ik een groot verdriet in me. Eigenlijk wilde ik niet wegslikken, ik wilde doorhuilen. Maar in deze context vond ik het overdreven. Daar begon mijn oordeel, met een oordeel over mezelf.
Achter ieder oordeel zit een gevoel en verlangen. Iets dat ruimte, voeding wil krijgen. Vaak iets dat we niet durven te doen, of iets dat we van huis uit niet geleerd hebben. En toch is het in ons. Je oordeel is eigenlijk een wekker die afgaat. Hij maakt je wakker, zodat je weer herinnert: ik verlang, ik voel en er is potentieel dat voller geleefd wil worden.
Laat je wekken door je oordelen. En vraag je af:
- Waar vind je iets van, keur je iets of iemand af?
- Schrijf voor jezelf ongenuanceerd op wat je vindt. Geen zelfcensuur, niemand gaat het lezen 😉.
- Ga terug naar de oorspronkelijke situatie, welk gevoel had je?
- Welke verlangens speelde aan jou kant een rol?
Wil jij je verlangen verder onderzoeken? Of gewekt worden door je oordelen? Laten we kennis maken: kennismakingsgesprek.
