Vergeving is een menselijke daad die verricht moet worden daar waar sorry niet genoeg is. Wanneer ik kijk naar complexe conflicten in de wereld is vergeving volgens mij één van de grootste missende krachten. Kijkend naar vergeving op deze schaal, verlies ik het contact met de kern van vergeving. Het lijkt dan een onmogelijke en onmenselijke opdracht: vergeven.
Ik kijk kleiner, in mijn eigen leven, en zie ik hoe vergevingsgezind én onvergefelijk ik kan zijn. Zo heb ik weer contact met wat vergeving is: een innerlijke proces. Ik zie gebeurtenissen waar ik wrok over koester en vasthoud aan mijn gelijk. Die gebeurtenissen hebben een overeenkomst: ik leed pijn.
Wrokkige verhalen
In mijn coachpraktijk en in groepen die ik begeleid, hoor ik vaak wrokkige verhalen die gevoed worden door pijn. Over ouders die tekortschieten, trauma’s die aangedaan zijn, leidinggevenden die schade berokkenen en exen die over de schreef gaan. Deze bittere verhalen reiken naar me uit. Iets is uit op bevestiging van het gelijk door medeverontwaardiging of een “je hebt gelijk, wat ben jij te pakken genomen”. Deze bevestiging is voeding voor rancune. Een verharding blijft intact.
Ik probeer door die verhalen heen te luisteren, zoekend naar randen van gevoeligheid en verzachting. Want daar is vruchtbare grond.
Grond voor vergeving
Op de vruchtbare grond groeit niet het wrokkige verhaal, maar zijn het menselijke gevoelens die wortel schieten. Er is pijn, verdriet, woede, schaamte, schuld en angst. Vergeving betekent dat je die gevoelens niet omzet in wraak, gelijk willen halen, hardvochtigheid of haat. In plaats daarvan ben je met deze gevoelens. Je laat pijn toe zonder een schuldige te zoeken. Je laat tranen vloeien om op te schonen, niet om medelijden te krijgen. Je ervaart hoe boos je bent zonder een ander pijn te doen. Omdat deze gevoelens niet een eindstation maar een tussenstation zijn. Ze zijn onderdeel van de liefdevolle en menselijke weg die je gaat.
Dit opschrijven is makkelijk. Het werkelijk leven is een heel ander verhaal. Hoe vaak zoeken we toch steun voor aangedaan leed? Of voeden we ons wrok omdat dit op korte termijn genoegdoening geeft?
Van ver geven
De realiteit is: vergeven moet soms echt van ver komen. Het is dus werkelijk iets van ver aan jezelf geven. Op lange termijn is vergeven heilzamer dan rancuneus worden. Zo zegt Sogyal Rinpoche (Tibetaanse geestelijke): niet vergeven doet lijden. Hij onderschrijft hoe belangrijk het is om alle restjes haat en bitterheid op te sporen en op die plekken tot vergeving te komen.
Wat belangrijk is: wel of niet vergeven heeft niets met externe omstandigheden te maken. Het is een innerlijke oefening. Excuses, schuldbewustzijn van de ander zijn geen voorwaarde voor deze oefening. Wel zijn er andere dingen die tot hulp zijn:
- Geef het tijd. Vergeving is immers iets dat van ver moet komen.
- Stop de voeding van wrok. Ga geen bitter verhaal herhalen om te “luchten”. Zoek niet naar je gelijk. Spreek er niet over om erkenning te krijgen.
- Wil je er wel over spreken? Doe het om zicht te krijgen op de gevoelens die bij je leven en waar je bent op je weg naar vergeving.
- Geef voeding aan verzachting. Laat je handen van geknepen vuisten ontspannen openvallen. Van strakke samengeknepen kaken naar een milde glimlach. Van oordelende ogen naar een zachte blik.
- Mediteer, bid, vraag om hulp op neutrale plekken.
- Laat vergeven een werkwoord zijn. Niet iets wat je denkt in één keer te doen. Steeds weer vragen situaties in je leven om vergeving. De ene keer is dit een onmogelijk oefening, een ander moment is het goed te doen.
Persoonlijk maken
Ik schrijf deze blog met de overtuiging dat vergeving een cruciale menselijke daad is. Daarom wil ik je vragen dit onderwerp persoonlijk te maken. Welke gebeurtenis, situatie of persoon doet een beroep op je vergevingsgezindheid? Waar ben jij verhard en koester je wrok? Waar hou je vast aan negativiteit omdat je vindt dat je gelijk hebt? Kies één zo’n situatie en start je oefening in vergeving.
Hulp nodig bij je oefening in vergeving? Kom op neutraal terrein en laten we kennismaken: plan een 15 minuten kennismaking. Of kijk eens bij het ITIP.
