“Ik wil dit goed doen” of “ik zou hier graag goed in zijn.” Zeg (of denk) jij zo’n zinnetje wel eens? Het gaat over iets op je werk, ouderschap, een feestje dat je geeft of vul zelf in. Wat het ook is: het moet goed. Er is een lat en die is niet vrijblijvend in jou. Heb jij weleens last van die lat? Dan ben je natuurlijk niet alleen.
Verstrakken
Ik heb een deelnemer van een persoonlijk leiderschapstraject aan de telefoon. Ze gaat de volgende bijeenkomst één van haar groepsgenoten uit het traject toespreken. Ze belt want ze zit vast in haar voorbereiding. Ze herhaalt steeds: ik ben niet goed in het spreken voor een groep en ik wil het wel goed doen.
Ik bemerk bij mezelf een fascinatie voor dat woordje: goed. Zoals zij het zegt is het net een vloek die ze over zichzelf uitspreekt. Met dat woordje goed opent ook het veld van fout. Daar mag ze niet op terecht komen. Ze komt in een vernauwing en hoe vaker het woordje goed valt hoe strakker het in haar wordt.
Wat ze zegt is natuurlijk niet gek. Ik denk dat iedereen weleens speelt op het veld van goed en fout. Sterker nog: het sijpelt continue door op onze werkplekken en in ons leven: resultaatafspraken, beoordelingsgesprekken, allerlei vormen van evaluatie en tevredenheidsmetingen. Wat is goed en wat niet? Deze vraag beantwoorden we de hele dag. Zo kijken we naar onszelf én naar de wereld om ons heen.
Een ander speelveld
Tijdens het gesprek met de deelnemer moet ik denken aan een chassidische vertelling (uit een boek van Martin Buber) over Rabbi Bear.
Rabbi Bear hoort goede verhalen over een grote chassidische leraar (de Baalsjem) en besluit hem te bezoeken. Hij verwacht veel goede dingen te leren van de Baalsjem. In de eerste ontmoetingen vindt hij het zo tegenvallen dat hij besluit terug naar huis te gaan. Net voordat hij weggaat ontmoet hij de leraar nog één keer. De Baalsjem vraagt hem een Kabbalistische tekst toe te lichten. Na afloop hiervan zegt de leraar:
“De uitleg die je gaf was goed. Maar je hebt er geen weet van, want je kennis heeft geen ziel.”
Goede uitleg én toch geen weet ervan hebben. De Baalsjem kan dit zeggen omdat hij ruimer luistert: klinkt de (be)ziel(ing) hierin door? Hier opent een heel nieuw speelveld (ook voor Rabbi Bear, die bij de Baalsjem besluit de blijven.).
Dit speelveld is het veld waarin je met je ziel helemaal aanwezig bent in wat je doet, zegt of maakt. Het overstijgt vragen als: is het goed of niet goed? is het mooi of lelijk? is het effectief of niet? Allemaal niet relevant. Belangrijker is de vraag: ben je ervan binnenuit mee verbonden?
Herformuleren
Het verhaal blijkt inspiratie voor een kleine oefening met de deelnemer aan de telefoon. Ik vraag haar nog een keer te vertellen waar ze tegenaan loopt, alleen nu zonder de woorden goed of fout te gebruiken. Ze zegt: Ik ben er niet in als ik spreek voor een groep, terwijl ik er graag in ben voor de ander. Ze zegt het zinnetje een paar keer. Dan zegt ze: ja, precies dat is het. Ik ben er niet helemaal bij zolang ik het heel goed probeer te doen. Ineens krijgt ze zicht op dat andere speelveld. Ik hoor haar dieper uitademen.
Sinds dat telefoontje doe ik het zelf ook: herformuleren. Zeker wanneer ik merk dat ik krampachtig iets goed probeer te doen. En ik kan je vertellen: het is een aanrader!
Ter inspiratie een voorzetje:
Ergens goed in zijn: ergens in zijn
Goed genoeg zijn: genoeg zijn
Goed zijn: zijn
Oefen de komende tijd met loskomen van goed of fout. Herformuleer jezelf. Wat komt er vrij? Wat kan zich meer ontspannen? Of merk je dat er iets anders naar de voorgrond komt?
Wil jij je minder later leiden door goed en fout? Plan 15 minuten om kennis te maken. Dan kijken we of ik iets voor je kan betekenen.
